۱۰ نمونه شرط داوری کاربردی برای انواع قرارداد حقوقی
۱۰ نمونه شرط داوری کاربردی برای انواع قرارداد حقوقی
در بسیاری از قراردادهای حقوقی، همهچیز با اعتماد آغاز میشود و با اختلاف به پایان میرسد و شرط داوری کاربردی اینجا معنا میابد. اما میان این دو نقطه، یک ابزار قانونی هوشمند وجود دارد که میتواند در مواقع بحران، نجاتبخش باشد: شرط داوری. این شرط نه فقط یک بند ساده در قرارداد است، بلکه یک سازوکار کامل برای مدیریت اختلافات، بدون کشاندن ماجرا به دادگاههای رسمی و طولانیمدت است.
با وجود اینکه بیشتر طرفین قرارداد درباره درج این شرط اطلاع اولیهای دارند، اما غالباً نمیدانند که شرط داوری چگونه در قرارداد نوشته میشود یا چه نکاتی باید رعایت شود تا بعدها در اجرا دچار مشکل نشوند. در این مقاله بهجای پرداختن به تئوریهای کلیشهای، سراغ ۱۰ نمونه شرط داوری کاربردی میرویم که قابل استفاده در انواع قراردادها هستند.
این شما و این هم مسیر حقوقیسازی روابط قراردادی، بدون نیاز به تشکیل پرونده قضایی و پشت در دادگاه ماندن.
نمونه شرط داوری کاربردی در قراردادهای مشارکت در ساخت
قراردادهای مشارکت در ساخت، بهدلیل ماهیت ترکیبیشان از سرمایهگذاری و اجرا، محل بالقوهی بروز اختلافات حقوقی و فنی هستند. از نحوه تقسیم واحدها تا تأخیر در اجرا، همگی بذر اختلاف دارند و داوری میتواند راهحلی منطقی، سریع و کمهزینهتر باشد.
در این نوع قراردادها، توصیه میشود متن دقیق شرط داوری نهتنها حل اختلاف در پایان پروژه، بلکه حل اختلافات مرحلهای (مثل طراحی، اجرا، تأخیر یا کسری سهم) را نیز پوشش دهد. استفاده از داور متخصص در حوزه ساختوساز، نه صرفاً یک وکیل، میتواند اعتبار و کارایی داوری را دوچندان کند.
نمونهای از شرط داوری کاربردی پیشنهادی به این شکل است:
«در صورت بروز هرگونه اختلاف، موضوع به داور مرضیالطرفین معرفیشده از سوی مرکز داوری تخصصی ساختمان ارجاع خواهد شد. رأی داور برای طرفین لازمالاجرا بوده و از هماکنون حق هرگونه اعتراض در مراجع قضایی سلب میگردد.»
مقاله پیشنهادی برای شما:
نقش دوره DBA داوری قراردادها و داوری در توسعه مهارت حل اختلاف، داوری و مدیریت بحران
نمونه شرط داوری کاربردی در قرارداد فروش ملک
در قراردادهای خرید و فروش ملک، آنچه بیشتر دیده میشود، اختلاف بر سر پرداخت، تحویل، یا شرایط فسخ است. بسیاری از این اختلافات با درج یک شرط داوری در قرارداد فروش ملک قابل کنترل و حل هستند؛ بهخصوص در بازار پرنوسان امروز که دعاوی ملکی میتواند تا سالها ادامه یابد.
داوری در این حوزه معمولاً بر پایه مستندات محکم مثل قولنامه، اسناد ملکی و پرداختها شکل میگیرد، پس شرط داوری باید امکان ارائه اسناد، بازدید از ملک، و رسیدگی بدون الزام به حضور فیزیکی را فراهم کند.
متن نمونه:
«چنانچه بین طرفین در خصوص انجام مفاد این قرارداد اختلافی پیش آید، موضوع از طریق داور منتخب مرکز داوری جادایران رسیدگی خواهد شد. رأی صادره قطعی و غیرقابل اعتراض در مراجع قضایی خواهد بود.»
شرط داوری کاربردی در قراردادهای تجاری؛ وقتی سرعت، اصل است
در قراردادهای بازرگانی، زمان و اعتماد همان چیزی است که اغلب از بین میرود و دلیل اصلی آن، ضعف در طراحی سازوکار حل اختلاف است. در اینجا دیگر جای دادگاه نیست، بلکه حل اختلاف از طریق داوری تنها گزینه منطقی است؛ چه داخلی و چه بینالمللی.
بهجای ارجاع اختلافات به دادگاههای عمومی که ممکن است حتی با حوزه تخصصی قرارداد بیگانه باشند، پیشنهاد میشود داوری در قراردادهای حقوقی تجاری با ارجاع به مراکز رسمی مثل مؤسسه جادایران انجام شود تا اعتبار رأی حفظ و مسیر اجرا هموار باشد.
متن پیشنهادی شرط داوری کاربردی:
«کلیه اختلافات ناشی از تفسیر، اجرا یا فسخ این قرارداد، توسط مرکز داوری مؤسسه بینالمللی جادایران، طبق مقررات داخلی آن و با داوری یکنفره یا سهنفره حسب میزان اختلاف، حلوفصل خواهد شد.»
مقایسه شرط داوری کاربردی در انواع قراردادهای رایج
برای درک بهتر کارکرد داوری در حوزههای مختلف، در این بخش یک جدول مقایسهای ارائه میشود تا بتوان تفاوتها و شباهتها را بهصورت کاربردی بررسی کرد. هر نوع قرارداد نیاز به ساختار مشخصی در شرط داوری دارد و یک فرمول واحد نمیتواند پاسخگوی تمام سناریوها باشد.
| نوع قرارداد | هدف از درج شرط داوری کاربردی | داور پیشنهادی | مدت داوری پیشنهادی | قابلیت اجرایی رأی |
| مشارکت در ساخت | حل اختلافات مالی و تأخیر در اجرا | داور تخصصی ساختمان | ۶ ماه | لازمالاجرا و غیرقابل اعتراض |
| فروش ملک | حل اختلافات در پرداخت یا تحویل ملک | داور ملکی با تجربه | ۳ ماه | لازمالاجرا، قابل ثبت در اداره ثبت |
| قرارداد تجاری بینالمللی | پیشگیری از دادرسی پیچیده بینالمللی | داور منتخب مؤسسه معتبر | ۴ ماه | مشمول مقررات کنوانسیون نیویورک |
| پیمانکاری دولتی | حل اختلاف در فسخ، تأخیر، پرداخت تعدیلها | داور مورد تأیید طرفین | ۶ ماه | قابل استناد در مراجع شبهقضایی |
| قرارداد اجاره | حل اختلاف بر سر تخلیه، اجارهبها، تعمیرات | داور منتخب اتحادیه صنف | ۲ ماه | توافقی و قابل اجرا از طریق شورا |
همانطور که جدول نشان میدهد، شرط داوری کاربردی در قرارداد باید بر اساس ماهیت قرارداد، نوع اختلافات متداول و مرجع مورد نظر برای اجرا تنظیم شود. در غیر این صورت، ممکن است داوری به جای حل مشکل، خود به موضوع جدیدی برای دعوا تبدیل شود.
نکات طلایی درج شرط داوری کاربردی در قرارداد حقوقی
در این بخش بهصورت بولتپوینت، موارد کلیدی که باید در هنگام درج شرط داوری در هر نوع قرارداد رعایت شود را مرور میکنیم. اگرچه قالبها متنوع هستند، اما اصول بنیادین یکسان باقی میمانند:
- صراحت در متن شرط: هرگونه ابهام در تعبیر میتواند منجر به بیاثر شدن داوری شود.
- تعیین مرجع داوری مشخص: بهجای استفاده از عبارات مبهم مانند «داور مرضیالطرفین»، بهتر است نام مرجع معتبری مانند جادایران ذکر شود.
- الزامآور بودن رأی داور: شرط باید بهگونهای نوشته شود که رأی داور لازمالاجرا و غیرقابل اعتراض در دادگاه تلقی شود.
- تعیین مدت داوری: عدم تعیین زمان میتواند منجر به اطاله دادرسی داوری شود.
- تعیین محل داوری: خصوصاً در قراردادهای بینالمللی، محل داوری نقش مهمی در تعیین قانون حاکم و رویه اجرایی دارد.
- حق انتخاب داور جایگزین: در صورت امتناع یا فوت یکی از داوران، باید فرآیند انتخاب داور جایگزین نیز روشن باشد.
رعایت این نکات باعث میشود شرط داوری از یک بند تزیینی به یک سازوکار واقعی برای حل اختلاف از طریق داوری تبدیل شود.
شرط داوری کاربردی در قراردادهای خدمات و پیمانکاری
در قراردادهای خدماتی و پیمانکاری، موضوعاتی مانند تأخیر در اجرای کار، عدم پرداخت بهموقع، یا فسخ غیرموجه توسط کارفرما یا پیمانکار، دلایل عمده اختلاف هستند. در چنین شرایطی، شرط داوری کاربردی چگونه در قرارداد نوشته میشود که هم از نظر حقوقی معتبر باشد و هم از نظر اجرایی قابلیت پیادهسازی داشته باشد؟
پیشنهاد میشود در این نوع قراردادها، شرط داوری شامل موارد زیر باشد:
– نام داور یا مؤسسه داوری مشخص
– اختیار داور برای رسیدگی به مسائل مالی و فنی
– امکان ارائه اسناد و دلایل توسط طرفین در بازه زمانی معین
– تعیین محل و زمان جلسات داوری
– الزام به اجرای رأی داور در قالب قرارداد
این موارد میتوانند در متن شرط بهصورت خلاصه ولی دقیق گنجانده شوند تا در زمان بروز اختلاف، همهچیز از پیش روشن باشد. قراردادهایی که بدون چنین تدابیری بسته میشوند، دیر یا زود در دادگاهها سر در میآورند و زمان، انرژی و سرمایه طرفین را تحلیل میبرند.
اگر به دنبال شرط داوری کاربردی حرفهای هستید به جادایران مراجعه کنید
شاید بسیاری از افراد تصور کنند که درج شرط داوری کاربردی صرفاً یک نسخه آماده و قابل کپی در همه قراردادهاست، اما واقعیت این است که تنظیم شرط داوری باید با دقت، متناسب با موضوع قرارداد، حجم مالی آن، تخصص طرفین، و حتی نوع خدمات یا کالاها انجام شود. استفاده از یک متن پیشفرض بدون مشورت تخصصی، میتواند در زمان بروز اختلاف عملاً بیفایده باشد یا حتی مانع حل اختلاف گردد.
در این شرایط، مؤسساتی مانند جادایران (jadiran.com) نقش بسیار مهمی ایفا میکنند. این مجموعه با بیش از دو دهه تجربه در حوزه داوری و حلوفصل اختلافات قراردادی، شرایطی فراهم کرده که طرفین قراردادها بتوانند هم از متنهای آماده و معتبر برای شرط داوری استفاده کنند، و هم در صورت نیاز به داوری واقعی، از داوران حرفهای، مستقل و مجرب بهرهمند شوند. نکته مهمتر آنکه نمونه شرطهای پیشنهادی این مؤسسه به گونهای طراحی شدهاند که قابلیت اجرا در مراجع رسمی، و پذیرش در نهادهای اداری و قضایی را نیز داشته باشند.
برای استفاده از خدمات مشاوره تخصصی در درج یا اصلاح شرط داوری کاربردی در قراردادهای حقوقی یا در صورت بروز اختلاف و نیاز به ارجاع داوری، مراجعه به سایت jadiran.com پیشنهاد میشود. از امکان دریافت مشاوره رایگان اولیه تا تنظیم تخصصی متن قرارداد با درج شرط داوری مناسب، همگی در این مؤسسه در دسترس شماست.
