تفاوت داوری داخلی و داوری بین المللی در حقوق ایران

داوری یکی از مهم‌ترین روش‌های حل و فصل اختلافات در روابط تجاری و مدنی است.
در نظام حقوقی ایران، داوری به دو نوع داوری داخلی و داوری تجاری بین المللی تقسیم می‌شود.
هرچند هر دو نوع بر پایه‌ی توافق و اراده‌ی طرفین بنا شده‌اند، اما از نظر منبع قانونی، حوزه‌ی اجرا، و آثار حقوقی تفاوت‌های قابل‌توجهی دارند.

جهت کسب اطلاعات در خصوص دوره های DBA داوری و مباحث دوره های داوری از سایت https://utdba.com/T4agncy دیدن بفرمایید.

مبنای قانونی داوری در ایران

داوری داخلی در مواد ۴۵۴ تا ۵۰۱ قانون آیین دادرسی مدنی پیش‌بینی شده است.
داوری بین المللی بر اساس قانون داوری تجاری بین المللی مصوب ۱۳۷۶ اداره می‌شود که برگرفته از قانون نمونه آنسیترال (UNCITRAL Model Law) است.

بنابراین، مبنای قانونی دو نوع داوری متفاوت بوده و این تفاوت، در صلاحیت، نحوه‌ی رسیدگی و اجرای رأی اثرگذار است.

تعریف داوری داخلی و بین المللی

در بحث تفاوت داوری داخلی و داوری بین المللی در حقوق ایران در ابتدا بایستی به تعریف داوری داخلی و بین المللی بپردازیم.

به داوری‌ای گفته می‌شود که هر دو طرف اختلاف، تابعیت یا اقامتگاه در ایران دارند و موضوع اختلاف نیز در قلمرو حقوق داخلی ایران مطرح می‌شود.

داوری بین المللی

مطابق ماده ۱ قانون داوری تجاری بین المللی، داوری زمانی بین المللی تلقی می‌شود که حداقل یکی از شرایط زیر برقرار باشد:

یکی از طرفین در زمان انعقاد قرارداد، اقامتگاه یا محل کسب‌وکار در کشوری غیر از کشور طرف دیگر داشته باشد؛
محل اجرای بخش اصلی تعهدات یا محل داوری در خارج از کشور طرفین باشد؛
موضوع اختلاف به بیش از یک کشور مرتبط باشد.

تفاوت داوری داخلی و داوری بین المللی در حقوق ایران

موضوع	داوری داخلی	داوری بین‌المللی
مرجع قانونی	قانون آیین دادرسی مدنی	قانون داوری تجاری بین‌المللی ۱۳۷۶
دامنه کاربرد	اختلافات میان اتباع ایرانی	اختلافات تجاری میان اشخاص از کشورهای مختلف
صلاحیت دادگاه ناظر	دادگاه عمومی محل صدور رأی	دادگاه تجدیدنظر مرکز استان یا دیوان داوری مشخص‌شده در توافق
مهلت اعتراض به رأی داور	۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رأی	۳ ماه از تاریخ ابلاغ رأی
زبان داوری	فارسی (اصل بر زبان ملی)	زبان توافق‌شده بین طرفین
انتخاب داور	تابع مقررات محدود قانون آیین دادرسی مدنی	مبتنی بر اصل حاکمیت اراده و قواعد بین‌المللی
قابلیت اجرای رأی در خارج از کشور	معمولاً محدود به ایران	قابل شناسایی بر اساس کنوانسیون نیویورک ۱۹۵۸
استناد به رویه بین‌المللی	بسیار محدود	گسترده و مبتنی بر اصول حقوق تجارت بین‌الملل

آثار و اهمیت تفاوت داوری داخلی و داوری بین المللی در حقوق ایران

در بحث تفاوت داوری داخلی و داوری بین المللی در حقوق ایران تشخیص نوع داوری از منظر حقوقی اهمیت زیادی دارد. زیرا:

قانون حاکم و مرجع رسیدگی متفاوت است؛
مهلت اعتراض، شکل ابلاغ و اجرای رأی تابع مقررات خاص خود است؛
در داوری بین المللی امکان اجرای رأی در خارج از کشور وجود دارد، اما در داوری داخلی معمولاً چنین امکانی نیست؛
در صورت اشتباه در تعیین نوع داوری، ممکن است رأی داور باطل یا غیرقابل اجرا شناخته شود.

تفاوت داوری داخلی و داوری بین المللی در حقوق ایران – نتیجه‌گیری

بطور کل در بحث تفاوت داوری داخلی و داوری بین المللی در حقوق ایران بایستی بگوییم داوری داخلی و داوری بین المللی هر دو ابزار مؤثر حل اختلاف‌اند، اما با قواعد و آثار حقوقی متفاوت هستند.
در داوری داخلی، رویکرد قانون‌گذار بیشتر بر نظم دادرسی و مداخله دادگاه‌ها متمرکز است.
در حالی که در داوری بین المللی، محور اصلی استقلال اراده و بی‌طرفی است.

به همین دلیل، هنگام تنظیم شرط داوری در قراردادهای تجاری، لازم است نوع داوری به‌صورت صریح تعیین و با مشاوره حقوقی متخصص تنظیم شود تا از بروز اختلافات شکلی و اجرایی جلوگیری گردد.

خدمات مؤسسه حقوقی جاد

مؤسسه حقوقی جاد با بهره‌گیری از وکلای متخصص در حوزه داوری داخلی و بین المللی، آماده ارائه خدمات زیر است: