ابطال رای داوری

امروزه با رواج انتخاب روش داوری بجای مراجعه به دادگاهها ، نحوه ابطال رای داوری دغدغه ی بزرگ اشخاص حقیقی و حقوقی است که این روش را انتخاب می کنند. با گسترش کسب و کارها و شرکتها قطعا اختلافات دامنه گسترده نری پیدا کرده است. برای حل تمامی اختلافات نیز قطعا اگر بخواهند به دادگاهها مراجعه کنند، دادگاه نمیتواند پاسخگوی این حجم از اختلافات باشد. داوری بعنوان یک روش جایگزین می تواند بصرفه تر از دادگاهها حتی باشد و مزایای زیادی دارد.

برای درک ابطال رای داوری در ابتدا بایستی بدانیم که داوری چیست؟ داور کیست؟ سپس نحوه ابطال رای داوری را مورد بررسی قرار دهیم.

جهت ثبت نام در کلاسهای داوری دانشگاه تهران از طریق سایت https://utdba.com/ اقدام نمایید.

داوری چیست؟

داوری در معنای لغوی به معنای شکایت و قضاوت کردن هست و در اصطلاح داوری رسیدگی به اختلافات میان طرفین دعوا بر مبنای قرارداد داوری هست. همانطور که گفتیم با توجه به کسب و کارها در بعضی قراردادهای خصوصا تخصصی مانند قراردادهای ملکی همچون مشارکت ساخت و پیش فروش داوری بهترین گزینه است. در اینگونه کارها به دلیل تخصصی بودن کار، داوران متخصص این حوزه قطعا علم و آگاهی بیشتری نسبت به قاضی عمومی دارد.

مطابق با اصل 159 قانون اساسی ، مرجع عمومی در رسیدگی به شکایات و حل اختلافات دادگستبری میباشد. داوری بعنوان یک استثنا می تواند جایگزین روش رسیدگی به شکایات و حل اختلافات دادگشتری باشد. همین امر باعث میشود که چنانچه طرفین دعوا قصد داشته باشند که از روش داوری برای حل و فصل اختلافاتشان بهره مند گردند، بایستی توافق خود را اعلام نمایند. این توافق مبنای داوری هست که طرفین رسما حل و فصل اختلافات خود را به داور واگذار می نمایند.

نکته مهم اینکه بدون قرارداد داوری ، داور و هیات داوران نمی توانند به رسیدگی به اختلافات بین طرفین بپردازند. همچنین رای داوری همانطور که در مقالات مخصوص داوری بیان کردیم برای طرفین دعوا لازم الاجراست و دو طرف بایستی از آن تبعیت کنند. رای داوری دارای قابلیت تجدیدنظر دادگستری نیست.

نکته مهم اینکه درست است که طرفین دعوا ، رسیدگی به حل اختلافات را به داور سپرده اند و بایستی به رای داور هم عمل کنند و رای داور لازم الاجراست اما این به معنای رضایت طرفین نیست. در قانو «ئین دادرسی مدنی ، قانونگذار تبصره هایی را مشخص کرده است که طرفین دعوا ، رای داوری را نپذیرند و رای داور ابطال گردد. پس ابطال رای داوری در موارد خاص قانون مدنی ممنوعیتی ندارد.

نحوه درخواست ابطال رای داوری

هر یک از طرفین که به رای داور اعتراض داشته باشند و آن را برخلاف قانون 489 آئین مدنی بدانند می توانند درخواست ابطال رای داوری را بدهند. در مواردی که افراد داخل کشور باشند بیست روز و چنانچه مقیم خارج از کشور باشند تا دو ماه بعد از ابلاغ رای داور مهلت درخواست ابطال رای داوری از دادگاه صالح را دارند. لازم به ذکر است با توجه به اینکه موضوعات حقوقی ، گسترده و تخصصی هستند داشتن یک وکیل حقوقی در گرفتن حق طرف شاکی بسیار به او کمک میکند.

ابطال رای داوری در دادگاه

باتوجه به ماده 490 قانون اساسی ، طرف شاکی یا همان خواهان ابطال رای بایستی درخواست ابطال رای خود را به دادگاهی که دعوا و حل اختلاف را به داوری واگذار نموده است یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به موضوعیت دعوا را دارد، ارائه بدهد. دادگاه جلسه ای برگزار می کند و اظهارات و دفاعیات دو طرف دعوا را میشنود و سپس درخواست ابطال رای داوری را بررسی میکند. دادگاه تنها مساله درخواست ابطال رای داوری را مورد بررسی قرار میدهد و رای داوری را نفی نمیکند و مورد انتقاد قرار نمیدهد.

مهلت ابطال درخواست رای داور

همانطور که در بالا نیز اشاره کردیم طبق قانون 490 قانون مدنی، مهلت ابطال رای داوری برای افراد مقیم داخل کشور تا 20 روز و برای اشخاص مقیم خارج از کشور تا دو ماه میباشد. مهلت درخواست ابطال رای داوری قابل تمدید نیست. پس با توجه به مهلت زمانی ارائه شده خواهان ابطال رای داوری بایستی نسبت به ثبت درخواستش اقدام نماید.

در رابطه با مهلت درخواست ابطال رای داوری ، شعبه 15 دادگاه تجدیدنظر استان تهران طی دادنامه شماره 9209980242601340 مورخه 17-03-1395 اینگونه بیان گردیده است: «مهلت درخواست ابطال رای داوری بیست روز از تاریخ ابلاغ برای اشخاص مقیم ایران است و از آنجا که تعیین این مهلت به منظور ایجاد انضباط در دادرسی و از مصادیق مقررات آمره و مرتبط با نظم عمومی محسوب می‌شود، قابل تجدید توسط دادگاه نیست.»

ابطال رای داور قبل از ابلاغ رای

بایستی توجه کرد که مادامی که رای داور به طور کامل و درست و صحیح اعلام نگردد، درخواست ابطال رای داور هم وجهه قانونی ندارد. درباره طرح دعوای ابطال رای داور قبل از ابلاغ رای ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی شماره: 7/1402/814 شماره پرونده: 1402-127-814 ح تاریخ نظریه: 1403/01/24 در پاسخ به سوال: «1- آیا پیش از ابلاغ رای داور، دعوای ابطال رای داور قابل استماع است. یا آنکه طرح این دعوا، فرع بر ابلاغ رای داوری است؟

2- چنانچه داور با تنظیم صورتجلسه، رای داوری را به طرفین ابلاغ کند؛ اعم از آنکه طرفین در قرارداد داوری، طریق خاصی را برای ابلاغ رای داور پیش‌بینی کرده و یا نکرده باشند، آیا این نحوه ابلاغ صحیح است؟»

«1- با توجه به اینکه بر ابلاغ رای داور آثار قانونی مترتب است و از آنجا که وفق ماده 490 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379 دعوای ابطال رای داور ظرف بیست روز پس از ابلاغ رای داور قابل استماع است؛ بنابراین رای داور باید از طریق قانونی ابلاغ شود و حق اعتراض از تاریخ ابلاغ ایجاد می‌شود.

2- در فرض سوال؛ اعم از آن که طرفین طریق خاصی را برای ابلاغ رای داور پیش‌بینی کرده و یا نکرده باشند، علی‌الاصول امضای صورتجلسه مبنی بر ابلاغ حضوری رای از سوی طرفین به منزله رضایت آنان به این شیوه ابلاغ است؛ مگر آن که خلاف آن ثابت شود و در هر صورت، تشخیص صحت یا عدم صحت امر ابلاغ بر عهده مرجع رسیدگی‌کننده است.»

نحوه ابلاغ رای داوری

چنانچه طرفین دعوا در موافقت نامه داوری ، روشی را برای ابلاغ رای داوری معین نکنند، داور باید در مهلت قانونی مقرر به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کند و درخواست ابلغ رای داوری خود را به دادگاه صالح ارائه کند. در ابلاغ رای داور به دو نکته بایستی توجه ویژه نمود.

• فقط داور می تواند درخواست ابلاغ رای داوری را به دادگاه صالح ارائه کند و هیچ شخصی غیر از داور نمی تواند و صلاحیت ندارد این کار را بکند.
• داور باید درخواست ابلاغ رای داوری را به دادگاهی ارائه بدهد که پرونده دعوی را به او سپرده است. البته او میتواند ابلاغیه رای داوری خود را به دادگاههایی که صلاحیت رسیدگی به موضوعیت اصل دعوا را نیز دارند، تسلیم نماید. چنانچه داور ابلاغ رای داوری را به دادگاههای ذیصلاحی که صلاحیت رسیدگی به موضع اصل دعوا را ندارد، بسپارد، دادگاه هم امکان این را ندارد که قرار عدم صلاحیت را صادر کند و ابلاغیه را به دادگاه دارای صلاحیت ارجاع بدهد، ابلاغ رای داوری رد میگردد و مورد پذیرش نخواهد بود.

موارد ابطال رای داوری – قانون آئین دادرسی مدنی

مواردی که باعث ابطال رای داوری میگردند را میتوان اینگونه بیان کرد:

رای داور با قوانین موجد حق مطابقت نداشته باشد و مخالف آن باشد.

داور از موضوع خارج گردد.

خارج از محدوده اختیارات داور باشد.

خارج از مدت و مهلت تعیین شده باشد.

مطابق با اسناد رسمی نبوده و مغایر با اسناد رسمی باشد.

رای توسط داور غیرمجاز صادر شده باشد.

موافقت‌نامه داوری یا همان قرار داوری دارای اعتبار نباشد.

رای داوری در رابطه با اموال غیرمنقول که بدون اینکه استعلام آن انجام گردد و سوابق ثبتی آن بررسی گردد صادر شود، باطل و بی‌اعتبار است.

جهت هرگونه سوال در خصوص ابطال رای داوری با مشاورین مجرب مرکز از بخش تماس با ما حاصل نمایید.

شماره تماس های مرکز:

88534186 – 021

88524538 – 021

91030954 – 021